fa ارزیابی اثرات استفاده از ابزارهای مالی نوین بر کاهش ریسک سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه ایران عمومى General پژوهشي Research بازار سرمایه ایران در دهه‌های اخیر با نوسانات شدید، بی‌ثباتی‌های اقتصادی و ریسک‌های متعدد مواجه بوده است. در چنین فضایی، ابزارهای مالی نوین به‌عنوان ابزاری برای کاهش و مدیریت ریسک، مورد توجه ویژه قرار گرفته‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی این ابزارها در کاهش انواع ریسک‌های سرمایه‌گذاری و تحلیل میزان کارایی عملی آن‌ها در بازار سرمایه ایران انجام شده است.این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی&ndash;تحلیلی با رویکرد کمی و کیفی است. داده‌های آماری مربوط به شاخص‌های بازار، معاملات مشتقه، صندوق‌های ETF و اوراق بهادارسازی در بازه زمانی ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ از منابع رسمی همچون سامانه کدال، بورس تهران و شرکت مدیریت فناوری استخراج شد. برای تحلیل داده‌ها از مدل‌های GARCH، آزمون علیت گرنجر، و شاخص‌های تنوع‌بخشی مانند نسبت شارپ و ضریب همبستگی استفاده شد. همچنین، تحلیل کیفی با انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با کارشناسان بازار و مدیران صندوق‌ها تکمیل گردید.نتایج نشان داد که استفاده از ابزارهای مشتقه، در صورت وجود بازار فعال و زیرساخت مناسب، موجب کاهش معنادار نوسانات قیمت دارایی‌ها می‌شود. صندوق‌های قابل معامله نیز نقش مؤثری در تنوع‌بخشی پرتفوی و کاهش ریسک غیرسیستماتیک ایفا کردند. ابزارهای ساخت‌یافته مانند اوراق مرابحه و اجاره نیز در صورت برخورداری از وثایق مناسب و رتبه اعتباری مطلوب، به کاهش ریسک اعتباری کمک کرده‌اند. با این حال، عوامل نهادی، حقوقی، فرهنگی و فنی مانع از بهره‌برداری کامل از ظرفیت این ابزارها شده است.توسعه ابزارهای مالی نوین، نیازمند ایجاد زیرساخت‌های قانونی، آموزشی و فناورانه است تا بتواند به‌صورت اثربخش به کاهش ریسک سرمایه‌گذاری و افزایش کارایی بازار سرمایه ایران منجر شود.<br> &nbsp; In recent decades, the Iranian capital market has faced severe fluctuations, economic instability, and numerous risks. In such an environment, novel financial instruments have garnered particular attention as tools for risk reduction and management. The present study aims to investigate the effectiveness of these instruments in reducing various types of investment risks and to analyze their practical efficiency in the Iranian capital market. This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method, employing both quantitative and qualitative approaches. Statistical data pertaining to market indicators, derivative transactions, ETF funds, and securitization over the period 2019&ndash;2023 were extracted from official sources including the Codal system, Tehran Stock Exchange, and the Technology Management Company. Data analysis utilized GARCH models, Granger causality tests, and diversification indicators such as the Sharpe ratio and correlation coefficient. Additionally, qualitative analysis was complemented through semi-structured interviews with market experts and fund managers. The results indicated that the use of derivative instruments, given the presence of an active market and adequate infrastructure, significantly reduces asset price volatility. Exchange-traded funds also played an effective role in portfolio diversification and reducing unsystematic risk. Structured instruments such as Murabaha and Ijarah bonds, when backed by appropriate collateral and favorable credit ratings, contributed to reducing credit risk. However, institutional, legal, cultural, and technical factors have hindered the full utilization of these instruments&#39; potential. The development of novel financial instruments requires the establishment of legal, educational, and technological infrastructure to effectively reduce investment risk and enhance the efficiency of the Iranian capital market. ابزارهای مالی نوین, ریسک سرمایه‌گذاری, بازار مشتقه, صندوق‌های ETF,اوراق بهادارسازی. Novel Financial Instruments, Investment Risk, Derivative Market, ETF Funds, Securitization. 29 42 http://yektaweb2.ir/browse.php?a_code=A-10-2-16&slc_lang=fa&sid=1 Amin Karimi امین کریمی aminaryaee12@gmail.com 100319475328460031 100319475328460031 No Associate Professor, Department of Accounting, Borujerd Branch, Islamic Azad University, Borujerd, Iran. Mahmoud Hematfar محمود همت فر 100319475328460032 100319475328460032 Yes M.A. Student in Financial Management, Borujerd Branch, Islamic Azad University, Borujerd, Iran.